Điều kiện đăng ký người phụ thuộc 2026 với ngưỡng thu nhập tăng từ 1 lên 3 triệu đồng

Trước khi đăng ký giảm trừ gia cảnh, hãy xác định người bạn đang nuôi dưỡng thuộc nhóm nào: con, vợ hoặc chồng, cha mẹ hay người thân khác. Con chưa thành niên được xét khác với cha mẹ đã hết tuổi lao động; người thân không nơi nương tựa còn có điều kiện riêng về việc sống cùng và nghĩa vụ nuôi dưỡng. Danh sách người phụ thuộc và điều kiện cụ thể được quy định tại khoản 4 Điều 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 và khoản 2, khoản 3 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

1. Người phụ thuộc là gì? Gồm những ai?

Người phụ thuộc trong thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là người mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng và đáp ứng điều kiện để được giảm trừ gia cảnh khi xác định thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công.

Theo khoản 4 Điều 10 Luật 109/2025/QH15 và khoản 2 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, người phụ thuộc gồm các nhóm sau:

• Con: Con đẻ, con nuôi theo quy định pháp luật, con riêng của vợ hoặc con riêng của chồng.
• Vợ hoặc chồng: Được xét theo điều kiện về độ tuổi lao động, khả năng lao động và thu nhập.
• Cha mẹ: Bao gồm cha mẹ đẻ, cha dượng, mẹ kế, cha mẹ nuôi, cha mẹ vợ hoặc cha mẹ chồng.
• Người thân khác không nơi nương tựa: Anh chị em ruột, ông bà nội ngoại, cô dì chú bác cậu ruột, cháu ruột và người khác thuộc diện phải trực tiếp nuôi dưỡng theo pháp luật.

Riêng nhóm người thân khác không nơi nương tựa, điểm đ khoản 2 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP yêu cầu người đó đang sống cùng người nộp thuế và người nộp thuế có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo pháp luật. Các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 47, dành cho con, vợ chồng và cha mẹ, không có điều kiện sống cùng này.

Có quan hệ gia đình hay thường xuyên gửi tiền hỗ trợ mới chỉ là cơ sở để xem xét trách nhiệm nuôi dưỡng, chưa đủ để người đó được tính giảm trừ.

Bảng điều kiện người phụ thuộc năm 2026

Căn cứ: khoản 2, khoản 3 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP; khoản 1 Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC.

2. Con bao nhiêu tuổi được tính là người phụ thuộc?

Con dưới 18 tuổi

Con dưới 18 tuổi là người phụ thuộc khi có quan hệ con được pháp luật công nhận, theo điểm a khoản 2 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

Nhóm này gồm con đẻ, con nuôi hợp pháp, con riêng của vợ và con riêng của chồng. Điểm a không xét thêm thu nhập bình quân tháng của con.

Khi con bước sang tuổi trưởng thành, cần xem kỹ ngày sinh. Từ ngày con đủ 18 tuổi, muốn tính giảm trừ tiếp, con phải thuộc trường hợp tại điểm b hoặc điểm c khoản 2 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

Con trên 18 tuổi có được tính không?

Có. Con từ đủ 18 tuổi trở lên vẫn có thể là người phụ thuộc trong hai trường hợp, theo điểm b và điểm c khoản 2 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

Trường hợp thứ nhất: Con mất năng lực hành vi dân sự, là người khuyết tật hoặc không có khả năng lao động.

Người nộp thuế phải có hồ sơ chứng minh tình trạng tương ứng. Khoản 4 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP định nghĩa người không có khả năng lao động là người có tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên, xác định theo pháp luật.

Trường hợp thứ hai: Con đang đi học.

Các bậc học được công nhận gồm đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp và học nghề. Con đủ 18 tuổi đang học phổ thông vẫn được tính, kể cả thời gian chờ kết quả thi từ tháng 6 đến tháng 9 năm lớp 12.

Nhóm con đang học phải có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn không quá 3 triệu đồng theo điểm c khoản 2 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP và khoản 1 Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC.

Ví dụ, con đang học đại học và có việc làm thêm với thu nhập bình quân trong năm là 2,5 triệu đồng/tháng vẫn đáp ứng điều kiện về thu nhập. Hồ sơ phải có thêm giấy tờ chứng minh con đang đi học và quan hệ cha mẹ, con.

Con đã tốt nghiệp, vẫn lao động bình thường và chỉ đang thất nghiệp không thuộc nhóm con đang học hay nhóm mất khả năng lao động.

3. Bố mẹ bao nhiêu tuổi thì được tính là người phụ thuộc?

Quy định thuế năm 2026 chia cha mẹ thành hai nhóm: trong độ tuổi lao động và đã ngoài độ tuổi lao động.

Theo điểm d khoản 2 và khoản 3 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP:

• Cha mẹ trong độ tuổi lao động phải đồng thời không có khả năng lao động và không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm không quá mức quy định.
• Cha mẹ ngoài độ tuổi lao động chỉ cần đáp ứng điều kiện về thu nhập để được xem xét giảm trừ.

Với kỳ tính thuế 2026, thu nhập bình quân tháng không được quá 3 triệu đồng, theo khoản 1 Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC.

Cách đối chiếu tuổi của bố mẹ

Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC không nêu một con số tuổi cụ thể cho cha mẹ, mà chỉ dùng khái niệm trong hoặc ngoài độ tuổi lao động.

Có thể tham khảo tuổi nghỉ hưu năm 2026 của người lao động trong điều kiện lao động bình thường, theo khoản 2 Điều 4 Nghị định 135/2020/NĐ-CP:

Người làm việc trong điều kiện đặc thù có thể nghỉ hưu sớm hơn hoặc muộn hơn, theo Điều 5 và Điều 6 Nghị định 135/2020/NĐ-CP.

Khi bố mẹ sắp đến mốc tuổi này, tuổi phải tính theo đúng ngày, tháng, năm sinh và trường hợp lao động cụ thể.

Bố mẹ có lương hưu có được đăng ký không?

Có thể, nhưng phải xét tổng thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn theo khoản 1 Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC.

Một người mẹ đã ngoài độ tuổi lao động, chỉ nhận lương hưu 2,4 triệu đồng/tháng và không có nguồn thu nhập nào khác, đủ điều kiện về thu nhập trong kỳ tính thuế 2026.

Ngược lại, người mẹ có tổng thu nhập bình quân 4 triệu đồng/tháng không đáp ứng ngưỡng thu nhập, dù người con vẫn thường xuyên hỗ trợ chi phí sinh hoạt.

Các trường hợp này còn phải đáp ứng điều kiện về quan hệ gia đình và đăng ký theo khoản 2, khoản 5 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

4. Vợ hoặc chồng có được tính là người phụ thuộc không?

Vợ hoặc chồng thuộc danh sách người phụ thuộc theo điểm d khoản 2 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

Tuy nhiên, chỉ riêng việc chưa có việc làm là chưa đủ.

Đối với vợ hoặc chồng còn trong độ tuổi lao động, điểm a khoản 3 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP yêu cầu đồng thời không có khả năng lao động và đáp ứng điều kiện về thu nhập. Khả năng lao động được xác định theo khoản 4 Điều 47 của Nghị định này.

Chẳng hạn, người chồng trong độ tuổi lao động, vẫn khỏe và làm việc được bình thường, chỉ đang tạm nghỉ việc nên không có thu nhập, sẽ không được tính là người phụ thuộc.

Với vợ hoặc chồng đã ngoài độ tuổi lao động, điểm b khoản 3 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP yêu cầu không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng trong năm không vượt quá mức quy định tại khoản 1 Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC.

Hồ sơ chứng minh quan hệ vợ chồng được quy định tại khoản 2 Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC.

5. Người phụ thuộc có thu nhập bao nhiêu thì được đăng ký?

Từ kỳ tính thuế năm 2026, với các nhóm người phụ thuộc bị xét điều kiện thu nhập, ngưỡng thu nhập được nâng từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng/tháng.

Mức cũ được quy định tại điểm d, điểm đ khoản 1 Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC. Mức mới được quy định tại khoản 1 Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC.

Thu nhập được xét là thu nhập bình quân tháng trong năm, cộng từ tất cả các nguồn.

Cách tính:

Thu nhập bình quân tháng trong năm = Tổng thu nhập trong năm từ tất cả các nguồn / 12 tháng.

Ví dụ, một người mẹ đã ngoài độ tuổi lao động có lương hưu và các khoản thu nhập khác, tổng cộng 30 triệu đồng trong năm 2026. Mức bình quân là 2,5 triệu đồng/tháng, nằm trong ngưỡng quy định tại khoản 1 Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC.

Ngược lại, tổng thu nhập 42 triệu đồng trong năm tương ứng bình quân 3,5 triệu đồng/tháng, vượt ngưỡng.

Người nộp thuế chịu trách nhiệm xác định và kê khai trung thực các nguồn thu nhập của người phụ thuộc theo khoản 2 Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC.

Ngưỡng thu nhập này áp dụng cho nhóm con đang học quy định tại điểm c khoản 2 và các nhóm người lớn quy định tại điểm d, điểm đ khoản 2 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Ngưỡng này không áp cho con chưa thành niên và con từ đủ 18 tuổi thuộc điểm b khoản 2 Điều 47.

Ngưỡng cũ và ngưỡng mới trong năm 2026

Năm 2026 là năm chuyển tiếp giữa hai văn bản.

Từ 01/01/2026 đến hết 30/06/2026, Thông tư 111/2013/TT-BTC vẫn là văn bản hướng dẫn còn hiệu lực. Từ ngày 01/07/2026, Thông tư 87/2026/TT-BTC thay thế Thông tư 111/2013/TT-BTC theo khoản 2 Điều 6 Thông tư 87.

Riêng các nội dung liên quan đến thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú, khoản 1 Điều 6 Thông tư 87/2026/TT-BTC xác định áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Khoản 2 Điều 29 Luật 109/2025/QH15 cũng quy định các nội dung thuế đối với tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.

Vì vậy, khi quyết toán thuế từ tiền lương, tiền công cả năm 2026, giảm trừ người phụ thuộc được xét theo ngưỡng thu nhập mới của kỳ tính thuế 2026. Khoản khấu trừ hay hồ sơ đã xử lý trước ngày 01/07/2026 phải được đối chiếu với quy định có hiệu lực lúc đó và điều khoản chuyển tiếp, không mặc định mọi việc trước ngày này đã theo văn bản mới.

6. Người phụ thuộc có cần cùng hộ khẩu không?

Nghị định 253/2026/NĐ-CP không bắt mọi người phụ thuộc phải cùng hộ khẩu.

Khoản 2 Điều 47 chia theo từng nhóm quan hệ:

Với con, vợ chồng và cha mẹ: Các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 47 không quy định bắt buộc phải cùng hộ khẩu hoặc cùng nơi cư trú. Người nộp thuế cần chứng minh quan hệ và đáp ứng những điều kiện tương ứng.

Với người thân khác không nơi nương tựa: Điểm đ khoản 2 Điều 47 yêu cầu người phụ thuộc đang sống cùng người nộp thuế, đồng thời người nộp thuế phải có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo các Điều 104, 105, 106 Luật Hôn nhân và gia đình và pháp luật liên quan.

Sống cùng và cùng hộ khẩu là hai khái niệm khác nhau. Có tên trong cùng thông tin cư trú chưa thay được điều kiện về nghĩa vụ nuôi dưỡng và tình trạng không nơi nương tựa.

Ví dụ, người con làm việc ở Hà Nội vẫn có thể đăng ký cha mẹ đang sống ở Hải Phòng là người phụ thuộc theo điểm d khoản 2 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, dù không sống cùng. Điều quyết định là quan hệ cha mẹ, con và các điều kiện về tuổi, khả năng lao động, thu nhập.

7. Người phụ thuộc cần giấy tờ gì năm 2026?

Hồ sơ xác định người phụ thuộc được quy định tại Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC.

Giấy tờ chủ yếu là bản chụp, và mỗi quan hệ cần một bộ khác nhau.

Hồ sơ đối với con

Theo khoản 1 Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC:

• Con đẻ: Bản chụp giấy khai sinh hoặc giấy tờ có thẩm quyền chứng minh quan hệ cha mẹ - con, kèm bản chụp thẻ căn cước nếu con đã được cấp.
• Con nuôi: Giấy khai sinh, căn cước nếu đã được cấp và quyết định công nhận hoặc giấy chứng nhận việc nuôi con nuôi.
• Con riêng của vợ hoặc chồng: Giấy khai sinh, căn cước nếu đã được cấp và giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ hợp pháp khác chứng minh quan hệ tương ứng.
• Con từ đủ 18 tuổi mất năng lực hành vi dân sự hoặc khuyết tật: Hồ sơ chứng minh quan hệ con và giấy xác nhận tình trạng tương ứng.
• Con đang đi học: Hồ sơ chứng minh quan hệ con và thẻ sinh viên, bản khai có xác nhận của trường hoặc giấy tờ khác chứng minh đang học tại bậc học được quy định.

Hồ sơ đối với vợ hoặc chồng

Theo khoản 2 Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC, hồ sơ gồm bản chụp thẻ căn cước và giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ khác do cơ quan có thẩm quyền cấp chứng minh quan hệ vợ chồng.

Hồ sơ đối với cha mẹ

Khoản 3 Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC quy định:

Hồ sơ đối với người thân khác không nơi nương tựa

Theo khoản 4 Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC, hồ sơ gồm:

• Bản chụp thẻ căn cước.
• Bảng kê khai về người phải trực tiếp nuôi dưỡng theo mẫu quy định của pháp luật về quản lý thuế.
• Giấy tờ chứng minh quan hệ với người nộp thuế.
• Giấy tờ chứng minh nghĩa vụ nuôi dưỡng theo pháp luật, nếu có.

Người không có khả năng lao động cần nộp thêm giấy tờ chứng minh bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên, ngoài hồ sơ quan hệ, theo khoản 5 Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC.

Giấy tờ đã có trong dữ liệu quốc gia

Khoản 9 Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC quy định cơ quan thuế khai thác dữ liệu từ Cổng Dịch vụ công Quốc gia, cơ sở dữ liệu quốc gia và các hệ thống thông tin được chia sẻ theo quy định.

Thông tin nào không khai thác được thì người nộp thuế mới phải nộp giấy tờ theo Điều 4 của Thông tư.

Dù vậy, bạn chuẩn bị sẵn bản chụp các giấy tờ cần thiết, nhất là hồ sơ nhận con nuôi, giấy tờ về khuyết tật, việc học hoặc nghĩa vụ nuôi dưỡng. Khoản 8 Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC giao tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập trách nhiệm lưu giữ và cung cấp đầy đủ hồ sơ.

8. Mỗi người phụ thuộc được giảm trừ bao nhiêu tiền?

Theo điểm b khoản 1 Điều 10 Luật 109/2025/QH15, mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng. Mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng theo điểm a cùng khoản.

Các mức này được trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế.

Ví dụ tính giảm trừ gia cảnh năm 2026

Giả sử một người lao động có các thông tin:

• Kỳ tính thuế: Năm 2026, minh họa kỳ lương tháng 10/2026.
• Địa bàn làm việc: Vùng I.
• Lương tháng theo hợp đồng: 30 triệu đồng, trước các khoản bảo hiểm và thuế.
• Số người phụ thuộc: 2 người.
• Người thứ nhất: Con 10 tuổi.
• Người thứ hai: Mẹ 67 tuổi, không có thu nhập ngoài lương hưu bình quân 2 triệu đồng/tháng.
• Cả hai đáp ứng điều kiện trong suốt năm và đã được đăng ký hợp lệ.

Theo điểm a khoản 2 và điểm d khoản 2, điểm b khoản 3 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, người con chưa thành niên và người mẹ ngoài độ tuổi lao động có thu nhập dưới ngưỡng đều thuộc diện được xem xét giảm trừ. Mức thu nhập của mẹ đáp ứng khoản 1 Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC.

Bước 1 - Tính giảm trừ bản thân

Theo điểm a khoản 1 Điều 10 Luật 109/2025/QH15:

15.500.000 đồng/tháng.

Bước 2 - Tính giảm trừ người phụ thuộc

Theo điểm b khoản 1 Điều 10 Luật 109/2025/QH15:

2 × 6.200.000 = 12.400.000 đồng/tháng.

Bước 3 - Tổng mức giảm trừ gia cảnh

15.500.000 + 12.400.000 = 27.900.000 đồng/tháng.

Bước 4 - Tính tổng giảm trừ cho cả năm

Giả sử đủ điều kiện giảm trừ trong 12 tháng của kỳ tính thuế năm 2026:

27.900.000 × 12 = 334.800.000 đồng/năm.

Con số này là tổng giảm trừ gia cảnh trong giả định trên; nó chưa cho biết số thuế được giảm hay số thuế phải nộp. Muốn biết thu nhập tính thuế và số thuế TNCN thực tế, còn phải xác định thu nhập chịu thuế, các khoản bảo hiểm được trừ và những khoản giảm trừ hợp lệ khác theo khoản 2 Điều 8 Luật 109/2025/QH15.

Vùng làm việc không ảnh hưởng đến mức giảm trừ gia cảnh theo Điều 10 Luật 109/2025/QH15.

9. Đăng ký người phụ thuộc khi nào? Có được tính lại từ đầu năm không?

Khoản 2 Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định người nộp thuế phải đăng ký thuế và đăng ký người phụ thuộc để được tính giảm trừ gia cảnh.

Điểm a khoản 2 Điều 48 quy định thời hạn đăng ký người phụ thuộc cùng hồ sơ chứng minh là trước ngày 31/12 của năm tính thuế. Với năm 2026, nghĩa là chậm nhất ngày 30/12/2026.

Khi đã đăng ký và không có gì thay đổi, đăng ký đó được giữ ổn định cho các năm sau, theo cùng điểm a khoản 2 Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

Đăng ký muộn trong năm

Điểm a khoản 2 Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP cho phép người chưa được tính giảm trừ cho người phụ thuộc trong năm được tính từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng.

Ví dụ, người lao động có con sinh trong tháng 03/2026 nhưng đến tháng 10/2026 mới đăng ký. Nếu đủ điều kiện và hồ sơ, khi quyết toán năm 2026 người này được tính giảm trừ từ tháng con sinh ra.

Khi tính lương hằng tháng, điểm b khoản 2 Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP cho tạm tính giảm trừ từ khi đăng ký người phụ thuộc, tính đủ cả tháng.

Hai vợ chồng cùng nuôi một con

Khoản 3 Điều 10 Luật 109/2025/QH15 quy định mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần vào một người nộp thuế.

Theo điểm b khoản 2 Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, nhiều người nộp thuế cùng có nghĩa vụ nuôi dưỡng một người phụ thuộc phải tự thỏa thuận để một người đăng ký giảm trừ trong năm tính thuế.

Việc đổi thỏa thuận áp dụng từ kỳ tính thuế tiếp theo, theo chính điểm b khoản 2 Điều 48.

Nếu vợ đã đăng ký giảm trừ cho con trong năm 2026, chồng không được đồng thời tính giảm trừ cho cùng người con trong kỳ tính thuế đó.

10. Những việc nên rà soát trước khi gửi hồ sơ

Rà soát lần lượt các bước dưới đây để đỡ phải bổ sung hay sửa hồ sơ về sau.

Trước tiên, xác định đúng quan hệ. Người được nuôi dưỡng là con, cha mẹ, vợ chồng hay người thân khác? Con nuôi, cha mẹ nuôi và quan hệ thông qua hôn nhân cần có giấy tờ hợp pháp chứng minh.

Tiếp theo, xem điều kiện tuổi và khả năng lao động. Cần lưu ý nhất là người vừa đủ tuổi trưởng thành, cha mẹ sắp đến tuổi nghỉ hưu và người trong độ tuổi lao động nhưng không còn khả năng làm việc.

Sau đó, tổng hợp thu nhập từ mọi nguồn. Bước này đặc biệt cần với cha mẹ có lương hưu, người có thu nhập từ nhiều nơi hoặc con đang học có việc làm thêm. Bạn là người chịu trách nhiệm kê khai trung thực thu nhập của người phụ thuộc, theo khoản 2 Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC.

Cuối cùng, kiểm tra việc đăng ký trùng. Người có nhiều nơi trả lương phải đảm bảo mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần vào một người nộp thuế trong năm, theo điểm c khoản 2 Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

Bạn cũng cần cập nhật khi điều kiện thực tế thay đổi, chẳng hạn người phụ thuộc có thêm nguồn thu nhập vượt ngưỡng hoặc không còn thuộc diện được nuôi dưỡng.

Mốc cần nhớ của kỳ tính thuế năm 2026 là đăng ký người phụ thuộc kèm hồ sơ chứng minh trước ngày 31/12/2026, theo điểm a khoản 2 Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Tức là xong chậm nhất ngày 30/12/2026, và nhớ giữ đủ giấy tờ chứng minh điều kiện nuôi dưỡng.